Rozwód w Polsce — ile kosztuje, ile trwa i gdzie jest ich najwięcej

Uwaga na art. 26 ust. 2 u.k.s.c.: jeżeli w wyroku rozwodowym sąd zasądzi alimenty na rzecz małżonka, od zobowiązanego małżonka pobiera się dodatkowo opłatę stosunkową od zasądzonego roszczenia; przy nakazaniu eksmisji albo podziale majątku w wyroku rozwodowym pobiera się także opłatę taką, jak od pozwu lub wniosku w takiej sprawie.

Opłatę skarbową od pełnomocnictwa zwolniono, gdy pełnomocnikiem jest małżonek, wstępny, zstępny lub rodzeństwo, a także gdy mocodawcy przysługuje zwolnienie od kosztów sądowych. W sprawach alimentacyjnych, opieki, kurateli i przysposobienia pełnomocnictwo w ogóle nie podlega tej opłacie (art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o opłacie skarbowej).

Krążące po internecie „widełki rynkowe" nie mają oparcia w przepisach. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości reguluje wyłącznie stawki minimalne, czyli podstawę tego, ile sąd zasądzi od strony przegrywającej. Honorarium umówione z kancelarią jest wolnorynkowe — dlatego nie podajemy tu „średnich cen adwokata".

Stawki dla radców prawnych są identyczne — te same paragrafy i te same kwoty (rozporządzenie o opłatach za czynności radców prawnych, t.j. Dz.U. 2026 poz. 118). Stawka za alimenty wzrosła z 120 zł do 240 zł nowelizacją obowiązującą od 1 stycznia 2026 r. Stawka za rozwód obejmuje też roszczenia majątkowe dochodzone łącznie — z wyjątkiem roszczeń z art. 58 § 2 i § 3 KRO (sposób korzystania ze wspólnego mieszkania, eksmisja, podział majątku), za które pobiera się osobne wynagrodzenie (§ 4 ust. 2).

Nie ma oficjalnej liczby. Ministerstwo Sprawiedliwości publikuje średni czas trwania postępowania w podziale na repertoria, ale nie wyodrębnia spraw rozwodowych. Podawane w sieci „rozwód trwa X miesięcy" to zwykle cudza ankieta albo liczba z innego repertorium. Co wiadomo na pewno — skala obciążenia sądów okręgowych w 2025 r.:

Dla porównania: średni czas trwania wszystkich spraw cywilnych procesowych (repertorium C) w sądach okręgowych w I instancji wyniósł w 2025 r. 14,75 miesiąca — to punkt odniesienia, nie „średni czas rozwodu". Rozbicie na rozwody z winą i bez winy MS opublikowało ostatnio za 2020 rok: wtedy 79,7% rozwodów orzeczono bez orzekania o winie — a to droga najkrótsza i najtańsza.

• Sąd okręgowy. Rozwód to sprawa o prawo niemajątkowe, a te należą do właściwości sądów okręgowych (art. 17 pkt 1 KPC) — niezależnie od zamożności małżonków.
• Właściwość wyłączna. Art. 41 KPC: powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania — jeżeli choć jedno z nich nadal tam mieszka lub zwykle przebywa. W braku takiej podstawy: sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a gdy i tego nie ma — sąd miejsca zamieszkania powoda.
• Przesłanka pozytywna. Zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 KRO). Muszą wystąpić obie cechy naraz.
• Przesłanki negatywne. Rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli miałoby wskutek niego ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci albo jeżeli byłby sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 KRO); ani gdy żąda go małżonek wyłącznie winny, chyba że drugi wyrazi zgodę (art. 56 § 3 KRO).

Statystyki: GUS, Bank Danych Lokalnych — małżeństwa zawarte i rozwody wg powiatów (2025, porównanie z 2015; stan opracowania: 2026-10-04); Ministerstwo Sprawiedliwości, Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości (isws.ms.gov.pl) — opracowania wieloletnie o rozwodach i separacjach oraz o średnim czasie trwania postępowań, dane za 2025 r.; rozbicie na winę — publikacja MS za lata 2015–2020. Podstawy prawne: ustawa z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. 2025 poz. 1228) — art. 18, 26, 37, 38, 68, 79, 95, 96, 102; Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 236) — art. 56–61, ze zmianą art. 59 wprowadzoną ustawą z 24 czerwca 2025 r. (Dz.U. 2025 poz. 897, w życie 8.10.2025); Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 468) — art. 17 pkt 1, art. 41, art. 98 § 1; rozporządzenie MS w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz.U. 2026 poz. 215) i analogiczne dla radców prawnych (Dz.U. 2026 poz. 118); rozporządzenie MS z 12 lutego 2026 r. o wynagrodzeniu mediatora (Dz.U. 2026 poz. 170, w życie 17.02.2026); rozporządzenie MS z 15 grudnia 2015 r. o ryczałcie OZSS (Dz.U. 2015 poz. 2190); rozporządzenie MS z 17 kwietnia 2024 r. o wynagrodzeniu biegłych (tekst jedn. Dz.U. 2025 poz. 1444) w zw. z kwotami bazowymi z ustawy budżetowej na 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 62). Kwoty — stan na 15.08.2026.